Một tấm áo

Từng cơn gió mùa đông se lạnh thổi qua những hàng cây đang trút lá vàng xao xác. Tôi ngồi trong phòng, sắp xếp lại đồ đạc để chuẩn bị cho ngày chuyển sở. Lục lọi trong ngăn tủ chứa những món đồ kỉ niệm tưởng chừng đã phủ bụi thời gian, một mảng màu trắng dịu dàng chợt hiện ra, thu hút ánh nhìn của tôi.

Tôi nhẹ nhàng cầm lên, bàn tay mân mê chiếc áo len trắng mềm mại – chiếc áo mẹ đan cho tôi. Cảm giác ấm áp khiến đôi tay tôi run lên. Tôi bất giác nhìn qua cửa sổ. Ngoài kia, gió vẫn không ngừng thổi, cuốn những chiếc lá xoay tròn giữa khoảng không, và cũng cuốn theo cả những ký ức ngày xưa ùa về: ký ức của tuổi thơ – có mẹ, có tiếng cười của tôi thuở nhỏ, có những khoảng vắng bình yên ngọt ngào, và cả những tháng ngày long đong…

Tất cả hiện lên thật rõ ràng, dịu dàng mà cũng rất đỗi xa xăm.

Tuổi thơ tôi là một dòng ký ức êm đềm, trôi qua như buổi sáng mùa thu trong trẻo giữa núi rừng cao nguyên, có tiếng chim hót vang vọng trên những triền đồi phủ mờ sương sớm. Tôi vốn là một đứa trẻ miền sơn cước, lớn lên giữa núi rừng hoang sơ và đã sớm làm quen với gian khó.Tôi nhớ những con dốc khúc khuỷu, ngoằn ngoèo phải vượt qua mỗi ngày trên đường đến trường; nhớ những ngày mưa ngâu rả rích, cái lạnh thấm vào người suốt tháng bảy, tháng tám; nhớ bếp lửa hồng bập bùng trong gian nhà gỗ cũ kỹ, đơn sơ, khi ánh nắng chiều vừa tắt. Và trong đoạn ký ức ấy, luôn hiện lên bóng dáng của một người – mẹ tôi.

Mẹ tôi đúng chất là mẫu người phụ nữ của ngày xưa: dịu dàng, đảm đang và thành thạo mọi việc nữ công gia chánh. Mẹ giỏi thêu thùa, may vá. Thời ấy, gia đình tôi không thuộc loại khá giả. Tôi vẫn nhớ những bộ quần áo được mặc theo kiểu “chị truyền em nối”: từ người chị cả, qua chị ba, chị tư, rồi mới đến lượt tôi.Mẹ rất ít, hay có thể nói là vô cùng hiếm khi mua cho các con quần áo mới. Đối với chúng tôi, đó là món hàng xa xỉ mà chỉ những đứa trẻ trong những gia đình có điều kiện khá hơn mới dám mong chờ.Nhưng chúng tôi chưa bao giờ vòi vĩnh hay đua đòi.

Tôi thích những chiếc áo do mẹ tự may. Những tấm vải không đủ lớn để may thành một bộ hoàn chỉnh, những mảnh vải vụn đủ màu sắc, khác nhau cả về chất liệu, tưởng chừng chẳng ăn nhập gì với nhau, vậy mà qua đôi tay khéo léo của mẹ, tất cả lại được chắp vá thành một kiểu rất riêng, hệt như sản phẩm của một nhà tạo mẫu thời trang chính hiệu.Chị em tôi hãnh diện với lũ trẻ hàng xóm mỗi khi được mặc “sản phẩm mới ra lò” của mẹ.

Thế nhưng, vào những tháng giáp Tết, khi mùa đông sắp về và tiết trời bắt đầu trở lạnh, mẹ có thói quen ngồi đan áo len. Tất nhiên, tôi thường là đứa “thừa hưởng” áo len năm trước của các chị. Những cuộn len mẹ có được ngày ấy, khi thì do một cô hàng xóm tốt bụng tặng, khi thì mẹ dành dụm tiền để tự mua. Tôi nhớ lắm những đêm đông của núi rừng. Màn đêm buông xuống cùng một lớp sương mong manh mà lạnh se sắt. Trong căn nhà mộc mạc, ánh đèn dầu leo lét hắt lên gương mặt mẹ một quầng sáng dịu dàng, khiến đôi mắt tảo tần của mẹ như càng sâu thẳm, long lanh.Mỗi đường len mẹ đan khi ấy chứa đựng một điều gì đó vừa giản dị, vừa thiêng liêng mà tôi không sao diễn tả được.Những lúc mẹ ngồi đan, tôi thích thú ngắm nhìn cuộn len lăn tròn, lăn tròn từng chút một trên sàn. Sợi len cứ thế tuôn ra từng vòng, mềm mại và ngoan ngoãn theo nhịp tay đều đặn của mẹ.

Có lần, tôi ngồi tròn mắt quan sát và nhận ra một quy luật cứ lặp đi lặp lại trong từng động tác của mẹ, nhưng chẳng thể gọi tên. Tôi chỉ thấy sợi len mềm mại khi thì trườn qua những kẽ ngón tay, lúc lại trượt qua mũi đan nhọn. Tôi cũng chẳng hiểu vì sao chỉ từ một sợi len mà những mối nối cứ dần hiện ra, như thể phải có năm, sáu sợi len mới có thể kết lại thành một tấm áo.

Có lúc tôi nghịch ngợm cầm cuộn len của mẹ lên, xoa xoa, nắn nắn trong lòng bàn tay để cảm nhận cái chất liệu mềm mịn đang co giãn. Khi thì tôi áp lên má, lăn tròn cuộn len trong thích thú. Mùi len thơm và tỏa ra một hơi ấm kỳ lạ. Những lúc tôi nghịch như thế, mẹ chỉ nhìn tôi mà cười. Cũng có khi mẹ mắng yêu tôi vài câu.Những đêm đông ấy, tôi chẳng chịu đi ngủ sớm, dù trời lạnh và biết rằng chui vào chăn sẽ ấm hơn nhiều. Nhưng tôi thích ngồi xem mẹ đan áo hơn. Tôi thường ngồi “hầu” mẹ bằng những câu chuyện ngây ngô của trẻ thơ. Mẹ nghe hết những gì tôi nói và trả lời cho tôi đủ thứ câu hỏi trên trời dưới đất, trong khi đôi tay vẫn đều đặn đưa mũi đan, chưa khi nào ngừng lại.

Đã có lần, tôi bất chợt hỏi:

-Mẹ, tên con có nghĩa là gì?

Mẹ cười:

-Con là một thiên thần nhỏ.

Tôi chỉ tròn mắt ngạc nhiên rồi im lặng. Khi ấy tôi chưa hiểu hết lời mẹ giải thích, nhưng cũng chẳng hỏi thêm.Đêm đã vào khuya…

Tuổi thơ cứ thế trôi qua. Tháng năm chưa từng vì ai mà dừng lại một nhịp. Mùa đông năm ấy, trước ngày tôi lên thành phố, bước vào ngưỡng cửa đại học, mẹ đã thức suốt nhiều đêm để đan một chiếc áo đặc biệt – chiếc áo len đầu tiên mẹ đan riêng cho tôi, chiếc áo tôi có được mà không phải “thừa hưởng” từ các chị. Và cũng là chiếc áo tôi còn giữ lại cho đến tận bây giờ. Khi ấy, tôi không hiểu hết những suy nghĩ và cảm xúc của mẹ.Mẹ muốn tặng nó cho tôi như một món quà chúc mừng? Hay mẹ lo xa, nghĩ rằng những tháng giáp Tết ở thành phố cũng lạnh như núi rừng cao nguyên?

Sau này tôi mới hiểu. Có lẽ mẹ chỉ nghĩ rằng tôi không còn ở gần mẹ nữa. Có thể mẹ đã buồn thật nhiều. Có thể mẹ đã tự trách mình vì không thể lo cho mỗi đứa con một chiếc áo len mới như nhau vào mỗi năm. Thế nhưng, thật sự chưa bao giờ tôi thấy tủi thân hay hờn trách. Có lẽ mẹ biết rõ điều đó. Tâm tính của đứa con do chính mình sinh ra và nuôi nấng, có người mẹ nào lại không hiểu thấu?

Với tôi, cái nghèo vật chất đâu thể giam hãm được tình yêu rất đỗi giàu có nơi mẹ.Tôi không cần mẹ phải cho mình thật nhiều áo quần, đồ đạc.Tôi chỉ cần có mẹ thôi. Tuy vậy, như người ta thường trao nhau một kỷ vật trước lúc chia xa, mẹ cũng muốn trao cho tôi một thứ gì đó thật đặc biệt mà tôi có thể mang theo, để mỗi khi nhìn thấy, tôi sẽ nhớ đến người. Đối với tôi, chiếc áo len mẹ đan không chỉ để mặc. Nó là một kỷ vật gói trọn tình yêu, sự lo lắng, hy sinh và tấm lòng của mẹ.  Sự thật là có một thứ cảm xúc không thể gọi tên đã len lỏi vào tâm hồn tôi khi ấy.

Một đàng, tôi háo hức mong chờ chặng đường tương lai đang mở ra trước mắt. Tôi sẽ vào đại học, khám phá những miền đất mới, gặp gỡ những con người mới và học cách tự đứng vững trên đôi chân mình. Thế giới ngoài kia thật rộng lớn và đầy hứa hẹn. Thế nhưng, tôi cũng hiểu rằng điều đó đồng nghĩa với việc mình sắp rời bỏ xứ sở thân yêu. Tôi sẽ phải bỏ lại sau lưng bầu trời mùa thu với những cánh bướm vàng bay rối mắt, ngọn núi phía sau nhà rực vàng mỗi khi hoa dã quỳ nở rộ. Tôi sẽ chẳng còn thấy cánh đồng hoa cỏ may ướt đẫm sương đêm, long lanh dưới nắng bình minh mỗi sớm. Tôi sẽ chẳng còn được hít hà mùi hương thoang thoảng, dịu nhẹ và rất đặc trưng của hoa cà phê mỗi độ tháng ba, sau những cơn mưa đầu mùa. Tôi sẽ rời khỏi mái nhà thân yêu.Và tôi cũng sẽ xa mẹ. Khi còn bé, ta mong mình lớn thật mau. Để rồi khi trưởng thành, ta lại ước ao được một lần quay về ngày còn thơ trẻ. Phải chăng ta đón nhận mọi thứ trong cuộc đời một cách quá đỗi vô tư và nhẹ nhàng? Ta vô tâm nghĩ rằng mọi điều vốn dĩ phải là như thế, để rồi chỉ khi chúng mất đi, ta mới nhận ra chúng quý giá đến nhường nào? Tuổi thơ của tôi, tuổi xuân của mẹ – tất cả đã đi qua. Thời gian chẳng còn quay về được nữa.

Có một điều ngày ấy tôi chưa từng hỏi mẹ:  Mẹ biết tôi thích những sắc màu sặc sỡ, tại sao chiếc áo len của tôi lại được đan từ những cuộn len trắng?Thời gian và những bài học trong cuộc sống rồi sẽ giúp ta trưởng thành, rồi sẽ trả lời những câu hỏi ngày xưa khi ta chưa kịp hiểu. Ngày ấy, khi tôi rời quê nhà để lên thành phố, sao mẹ có thể không lo lắng trước những “cạm bẫy chốn thành đô”? Có lẽ trong chiếc áo ấy, mẹ đã gửi gắm một niềm mong ước – không phải một mong ước tầm thường, bởi nó được trổ sinh từ niềm tin và lòng đạo đức. Mẹ mong tâm hồn con gái mình sẽ luôn trong sạch, như chính cái tên mẹ đặt cho tôi, như chiếc áo trắng tôi khoác lên mình trong ngày lãnh nhận Bí tích Rửa tội.

Chiếc áo kỷ niệm hôm nay đã ngả màu theo năm tháng. Từng mảng len trắng mịn ngày nào nay đã nhấp nhô, không còn nguyên vẹn như thuở trước.Thế nhưng, mỗi khi chạm vào nó, trong tâm trí tôi lại vang lên tiếng mẹ dịu hiền: “Con là một thiên thần nhỏ.”

Nhiều năm trở lại đây, với sự hỗ trợ của máy móc, người ta có thể tạo ra những sản phẩm đan trong thời gian rất ngắn. Những chiếc áo len được sản xuất hàng loạt trong các phân xưởng có những mũi đan đều tăm tắp, chặt chẽ và chính xác.Thế nhưng, áo len thủ công lại mang một vẻ đẹp rất riêng. Các mũi đan có thể hơi không đều. Một vài chỗ có thể chẳng hoàn hảo. Nhưng chính sự tự nhiên ấy lại khiến chiếc áo trở nên mềm mại và có hồn hơn.

Những năm đầu tôi bước chân vào đại học cũng là khoảng thời gian các chị đã trưởng thành và lập nghiệp. Thỉnh thoảng, các chị vẫn mua cho tôi những bộ quần áo đẹp, những chiếc váy thời trang xinh xắn. Chúng đủ kiểu dáng, màu sắc, chất liệu đôi khi cũng rất “xịn”. Đôi ba lần, tôi còn nhận được những chiếc khăn choàng hay áo cổ lọ bằng len với nhiều họa tiết bắt mắt.Nhưng chiếc áo mẹ đan vẫn khác. Bởi đan áo đối với mẹ chưa bao giờ chỉ là chuyện ăn mặc. Trong từng mũi đan có thời gian mẹ đã dành cho tôi. Có những đêm đông mẹ thức muộn. Có đôi tay đã mỏi nhưng vẫn tiếp tục đưa từng mũi kim. Có cả nỗi lo của một người mẹ khi đứa con sắp bước ra khỏi mái nhà.

Chiếc áo ấy không còn vừa với tôi nữa. Nhưng tình yêu trong nó thì vẫn vừa vặn với tôi, cho đến tận hôm nay. Hôm nay, cô con gái nhỏ của mẹ đã được Đấng là Tình Yêu khoác cho một tấm áo mới -chiếc áo dòng. Con không thấy Chúa ngồi đan áo cho con, nhưng con nhận ra tình yêu của Ngài qua hình ảnh của mẹ.Chính Ngài đã ban mẹ cho con. Người mẹ hiện diện bên đời con, cho con nếm cảm được vị ngọt dịu dàng của tình yêu. Chính qua tình yêu hữu hình ấy, con dần nhận biết tình yêu của một Thiên Chúa vô hình.

Áo không chỉ để mặc. Có những tấm áo còn là dấu chỉ của một tình yêu đang bao bọc và chở che con người, bằng một cách âm thầm mà sâu xa hơn những gì mắt thường có thể nhìn thấy. Bước đi trong niềm tin trên con đường dâng hiến, xuyên qua những chuỗi ngày tưởng chừng rất đỗi bình thường, với những công việc có nhịp điệu lặp đi lặp lại, làm thế nào một người có thể trung tín đến cùng? Tôi muộn màng nhận ra rằng bài học ấy chính mẹ đã dạy cho tôi từ rất lâu. Những chuỗi ngày họa lại “đời sống ẩn dật của Chúa Giê-su” trên con đường tôi đang bước đi, chẳng phải cũng giống những mũi đan và những đường len mẹ từng kiên nhẫn lặp đi lặp lại hay sao?Mẹ có thấy nhàm chán không?Hẳn là không.Bí quyết của mẹ có lẽ chỉ đơn giản là tình yêu.Vì yêu thương con, mẹ không thấy những mũi đan lặp đi lặp lại là nhàm chán. Mẹ không kêu ca vì việc đan một chiếc áo mất quá nhiều thời gian. Mẹ cũng chẳng than van vì phải ngồi lâu trong một tư thế. Mẹ cứ thế làm.Ngày này qua ngày khác.Mũi này nối tiếp mũi kia. Cho đến khi một sợi len đơn độc trở thành một tấm áo.

Mẹ đã dạy tôi một bài học mà phải nhiều năm sau tôi mới hiểu được: hãy dùng tình yêu để đi qua những vòng lặp của cuộc sống. Khi có tình yêu, những ngày tháng tưởng chừng giống hệt nhau sẽ không còn hoàn toàn giống nhau nữa. Mỗi ngày vẫn là một ngày bình thường, nhưng từng ngày bình thường ấy đang âm thầm làm nên một điều gì đó.Như sợi len qua những thao tác tưởng chừng lặp lại mãi không thay đổi, cuối cùng được mẹ kết thành một tấm áo.Và có lẽ Chúa cũng đang làm như thế với cuộc đời tôi.Ngài dùng những tháng ngày bình thường, âm thầm, đôi khi tôi tưởng là nhàm chán, để từng chút một dệt nên cuộc đời tôi theo ý Ngài. Đời người như một dòng sông. Sông cứ chảy, không phút giây dừng lại. Chiếc áo của mẹ như một con thuyền nhỏ chở đầy tuổi thơ, trôi mãi trên dòng sông ký ức.Bên dòng sông ấy, vẫn hiện lên thấp thoáng bóng hàng cau.Nhưng giờ đây:

“Lưng mẹ còng rồi

Cau thì vẫn thẳng

Cau – ngọn xanh rờn

Mẹ – đầu bạc trắng.”

Dẫu vậy, mẹ vẫn ngồi bên cửa sổ. Ánh nắng xuyên qua khung cửa kính, rơi trên những sợi len trắng trong tay mẹ. Đôi tay ấy nay đã chậm hơn. Những mũi đan không còn thoăn thoắt như xưa, nhưng vẫn tỉ mỉ, nhịp nhàng, như thể mẹ đang đan dệt từng nhịp yêu thương. Tôi nhìn đôi mắt ấy trên gương mặt đã được thời gian lặng lẽ ghi dấu bằng những nếp nhăn hiền từ. Mẹ vẫn cúi đầu chăm chú. Đôi môi thi thoảng khẽ hé một nụ cười mãn nguyện. Tiếng gió nhẹ lùa qua khung cửa sổ, mơn trớn màn nắng ấm buổi sớm đang rải đều trên giàn thiên lý vừa trổ hoa. Trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt hiểu: Có những tấm áo được đan bằng sợi len.Có những tấm áo được dệt bằng tháng năm. Và cũng có những tấm áo được dệt bằng tình yêu. Mẹ đã từng đan cho tôi một tấm áo. Còn Thiên Chúa, qua đôi tay của mẹ, đã dệt nên cho tôi một đời sống. Và hơi ấm ấy, cho đến hôm nay, vẫn chưa bao giờ nguội đi.

Maria Tuyết Nhi.